Wpływ stanu wojennego na prawa i wolności obywateli Ukrainy

Stan wojenny – jako szczególny reżim prawny – stanowi wyjątkowy instrument władzy państwowej, służący zapewnieniu bezpieczeństwa narodowego, integralności terytorialnej oraz suwerenności państwa w warunkach zbrojnej agresji lub bezpośredniego zagrożenia. Jednocześnie jego wprowadzenie nieuchronnie pociąga za sobą tymczasowe ograniczenia praw i wolności jednostki, co implikuje potrzebę dogłębnej analizy teoretycznoprawnej oraz praktycznej tego zjawiska.

Aktualność niniejszej ekspertyzy wynika z faktu, że od 24 lutego 2022 r. Ukraina znajduje się w stanie pełnoskalowej wojny, co wymagało i nadal wymaga kompleksowej transformacji mechanizmów prawnych, w tym w zakresie realizacji oraz ochrony praw i wolności obywateli.

Szczególne znaczenie ma zachowanie równowagi między interesami bezpieczeństwa narodowego a gwarancjami praw człowieka, gdyż to właśnie w okresach kryzysowych weryfikowana jest skuteczność porządku konstytucyjnego oraz zdolność państwa do działania w granicach i na podstawie międzynarodowych zobowiązań prawnych. W tym kontekście należy uwzględnić postanowienia Konstytucji Ukrainy, ustawy Ukrainy „O reżimie prawnym stanu wojennego” oraz norm prawa międzynarodowego, w szczególności Europejskiej Konwencji Praw Człowieka oraz Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, które określają dopuszczalne granice ograniczania praw jednostki w stanach nadzwyczajnych.

Stan wojenny stanowi szczególny reżim prawny, wprowadzony w Ukrainie w warunkach zbrojnej agresji w celu ochrony państwowości, suwerenności oraz bezpieczeństwa narodowego. Jego wprowadzenie pociąga za sobą tymczasowe ograniczenie szeregu praw i wolności jednostki. Jednocześnie, nawet w warunkach działań wojennych, państwo pozostaje zobowiązane do przestrzegania międzynarodowych standardów ochrony praw człowieka. Prawo międzynarodowe dopuszcza możliwość czasowego odstąpienia od niektórych zobowiązań w sytuacjach nadzwyczajnych, jednak wyłącznie pod ściśle określonymi warunkami.

Czytaj dalej