Działalność organizacji pozarządowych w Ukrainie w czasie konfliktu zbrojnego

Pełnoskalowa inwazja Federacji Rosyjskiej z lutego 2022 roku zapoczątkowała bezprecedensowy w Europie od czasów II wojny światowej kryzys humanitarny. Miliony ludzi zostało zmuszonych do opuszczenia swoich domów, a tysiące miejscowości zostały zniszczone lub poważnie uszkodzone w wyniku działań zbrojnych.

Organizacje pozarządowe (ang. non-govermental ogranizations, NGO) – zarówno lokalne, jak i międzynarodowe – odegrały i nadal odgrywają kluczową rolę w reagowaniu na zaistniały kryzys. Perspektywa wojny powoduje, że organizacje pozarządowe postrzegamy przede wszystkim jako podmioty odpowiedzialne za ewakuacją ludności, zapewnianie schronienia, żywności, opieki medycznej, wsparcia psychologicznego oraz wzmacniające poziom poszanowania i ochrony praw człowieka. Ich działalność jest prowadzona w warunkach szczególnych, naznaczonych przemocą zbrojną, przesiedleniami, ograniczeniami prawnymi związanymi ze stanem wojennym oraz wymogami bezpieczeństwa narodowego. Co jednak istotne, jest to jedynie wycinek działalności organizacji pozarządowych w Ukrainie. Warto sam fakt ich funkcjonowania i rozpoznania w systemie prawnym postrzegać w szerszej perspektywie – jako jeden z fundamentów demokratycznego państwa prawa. Otwartość struktur publicznych na działalność pozarządową, będącą kluczowym instrumentem partycypacji społeczeństwa obywatelskiego, to jeden z istotnych elementów włączenia do rodziny państw europejskich i warunek sine qua non akcesji do Unii Europejskiej. 

Celem niniejszego opracowania jest analiza ram prawnych funkcjonowania organizacji pozarządowych w czasie wojny w Ukrainie. Artykuł skupia się na podstawach krajowego porządku prawnego i wpływie wojny na sytuację prawną oraz działalność organizacji pozarządowych. Badania uzupełniają dane zaczerpnięte z publikacji z obszaru badań socjologicznych i statystycznych. W opracowaniu podjęto się szczególnie omówienia zmian prawych wynikających z pełnoskalowej agresji rosyjskiej. Stosowaną metodą badawczą jest analiza aktów prawnych o istotnym znaczeniu dla podjętego tematu.

Czytaj dalej