Atak i otwarta agresja Rosji na Ukrainę, lekceważenie powszechnie uznanych norm międzynarodowego prawa humanitarnego oraz chęć Federacji Rosyjskiej narzucenia państwom europejskim swoich zasad gry, wpłynęły na wszystkie procesy zachodzące nie tylko w Ukrainie, która bezpośrednio walczy z wrogiem na polu bitwy, ale także na politykę i sposób rozumienia sytuacji w innych państwach, w których prawo i kultura prawna nie są pustymi słowami i w których przyzwyczajono się ich przestrzegać.

Wojna Rosji przeciwko Ukrainie jest największym ciosem, jaki spotkał to państwo od czasów II wojny światowej (również podczas II wojny światowej na terytorium Ukrainy toczyły się aktywne działania wojenne, infrastruktura została poważnie zniszczona, a odbudowa Ukrainy wymagała znacznych wysiłków i czasu).

Państwo-agresor i jego wojsko wykazały się niespotykaną pogardą zarówno wobec przepisów międzynarodowego prawa humanitarnego, jak i wobec prawa w ogóle. Aktowi oczywistej agresji towarzyszą tysiące zbrodni wojennych – od deportacji ukraińskich dzieci z okupowanych terytoriów po zabójstwa, tortury, gwałty – zarówno na dzieciach, jak i dorosłych. Liczba przypadków zbrodni wojennych i ofiar, zakres wieku poszkodowanych (od niemowląt po osoby starsze) oraz okrucieństwo najeźdźców szokują nie tylko Ukraińców, ale całe demokratyczne społeczeństwo.

Wróg podejmuje bezpośrednią walkę z ludnością cywilną, niszczy infrastrukturę cywilną, próbuje pozbawić ludzi światła, wody i ogrzewania w okresie zimowym, a także przeprowadza ataki rakietowe na przedszkola i centra handlowe. Agresywna ofensywa Rosji dotknęła absolutnie wszystkich w państwie i każdy odczuł osobiście wpływ wojny. W związku z tym całkowicie zrozumiałe jest dążenie społeczności międzynarodowej do pociągnięcia winnych zbrodni wojennych do odpowiedzialności karnej. W tym celu wykorzystuje się mechanizmy zarówno krajowego, jak i międzynarodowego prawa karnego.

Jednak, oprócz pociągnięcia do odpowiedzialności za zbrodnie wojenne, nie ulega wątpliwości, że wojna na terytorium Ukrainy doprowadziła do bezprecedensowego zniszczenia mienia obywateli i przedsiębiorstw, powodując również ogromne szkody o charakterze niematerialnym. Poszkodowani domagają się sprawiedliwości i odszkodowań, których łączna kwota sięga miliardów dolarów amerykańskich.

Według danych podanych przez zastępcę szefa Biura Prezydenta Ukrainy Irynę Mudrą, „kwota strat spowodowanych przez Rosję tylko w ciągu ostatnich trzech lat wojny szacowana jest na 589 mld dolarów amerykańskich”. Taką samą kwotę (524 mld dolarów) podaje również Bank Światowy.

Zgodnie z danymi podanymi przez szefa Biura Prezydenta Ukrainy Andrija Jermaka, w okresie od 2022 r. Rosja zniszczyła w Ukrainie 214 tysięcy obiektów infrastruktury cywilnej, w tym 173 tysiące budynków mieszkalnych, 4 tysiące szkół oraz wiele szpitali. Łączna kwota szkód wyrządzonych Ukrainie od początku agresji w 2014 r. sięga astronomicznej sumy 1 tryliona dolarów. Sama infrastruktura Ukrainy poniosła straty w wysokości prawie 170 mld dolarów amerykańskich.

Należy jednak przyznać, że liczby te są dalekie od pełnych i dotyczą jedynie, że się tak wyrażę, warstwy powierzchniowej. Nie obejmują bowiem w pełni strat poniesionych przez obywateli w wyniku utraty mienia (przede wszystkim mieszkań), nie uwzględniają skutków utraty bliskich (szkody moralnej), skutków wynikających z konieczności zmiany miejsca zamieszkania, utraty pracy i wielu innych. Ostatecznie łączna kwota szkód gospodarczych może sięgać nawet 2-3 tryliony dolarów!

Sądy Ukrainy wypracowały już praktykę rozpatrywania pozwów o odszkodowanie za szkody wyrządzone w wyniku zbrojnej agresji Rosji, co doprowadziło do pojawienia się w krajowym sądownictwie sporów o odszkodowania od państwa ukraińskiego – zarówno za szkody materialne, jak i moralne.

Czytaj dalej