Ustrój terytorialny Ukrainy po wojnie rosyjsko-ukraińskiej – unitaryzm a federalizm

Ustrój terytorialny państwa zakłada podział terytorium państwa według pewnej zasady oraz rozdział - w oparciu o tę samą zasadę - kompetencji władczych między istniejącymi jednostkami terytorialnymi a władzą centralną. Na przyszłość państwa w dużym stopniu wpływa to, na ile trafnie dobrano model organizacji państwa, na ile dobrze jest on dostosowany do mentalności wspólnoty narodowej i wzorców rozwoju historycznego, na ile uwzględniono praktyki stosowane w innych krajach świata, a także na ile wyciągnięto z nich odpowiednie wnioski.

Przyjęcie niewłaściwego modelu stanowi nie tylko wadę prawną, która hamuje rozwój kraju i uniemożliwia państwu wypełnianie jego funkcji, ale często wyrządza nieodwracalne szkody na kondycji duchowej społeczeństwa, jego charakterze i mentalności, wprowadza apatię społeczną i wywołuje antagonizmy, co ostatecznie prowadzi do upadku i rozpadu państwa.

Po upadku Związku Sowieckiego i uzyskaniu niepodległości, państwo ukraińskie niezmiennie borykało się z problemem poszukiwania optymalnej równowagi między dążeniami federalistycznymi i unitarnymi oraz kształtowanie nowego podziału terytorialnego. Często pojawiały się opinie i projekty dotyczące decentralizacji ogólnej Ukrainy, ale także decentralizacji głębokiej (regionalizacji) i federalizacji. Kwestia ta zyskała na znaczeniu szczególnie po porozumieniach mińskich z lat 2014–2015, które w pewnym sensie były krokiem w kierunku federalizmu.

W niniejszym opracowaniu poruszono zagadnienie przyszłego ustroju terytorialnego Ukrainy. Analizie poddano zarówno najważniejsze cechy istniejącej struktury terytorialnej, jak i przyszłe tendencje. Rozważania badawcze nie dotyczą poziomu samorządu lokalnego i jego kompetencji, nie mają też na celu przedstawienia gotowej recepty na przyszły ustrój terytorialny Ukrainy; ich głównym celem jest odpowiedź na pytanie o charakterze koncepcyjnym - czy Ukraina powinna być państwem unitarnym czy federalnym?

Mając na uwadze nową rzeczywistość, jaka powstanie po zakończeniu wojny rosyjsko-ukraińskiej, kwestia ustroju terytorialnego podziału Ukrainy ponownie stanie się przedmiotem debaty, co tym bardziej przydaje aktualności niniejszemu opracowaniu.

Czytaj całość