Status obywateli Ukrainy na Słowacji w latach 2022-2024

Rosyjska pełnoskalowa agresja na Ukrainę rozpoczęta 24 lutego 2022 r. spowodowała ogromną ukraińską falę uchodźczą. Dzięki temu, że liczne państwa europejskie – przede wszystkim sąsiadujące z Rosją lub z byłymi republikami radzieckimi – od jakiegoś czasu spodziewały się możliwości eskalowania dążeń i żądań rosyjskich, które w efekcie mogą skończyć się ucieczką z Ukrainy bardzo dużej liczby ukraińskich obywateli, ich reakcja niejednokrotnie była szybka, również w aspekcie formalno-prawnym. Jednym z państw, które niezwłocznie zareagowały na faktyczną wojnę nie tylko werbalnie, ale też wprowadzeniem zmian w prawie, była Republika Słowacka, gdzie już w piątek 25 lutego 2022 r., czyli w dzień po rosyjskiej agresji rząd przyjął propozycje kilku zmian prawa, przedstawionych przez ówczesnego Ministra Spraw Wewnętrznych Romana Mikulca i które to po ekspresowym procedowaniu w Radzie Narodowej Republiki Słowackiej zostały w niej przegłosowane i natychmiast podpisane przez ówczesną słowacką prezydent Zuzanę Čaputovą.

W efekcie ustawa zawierająca nowelizacje zaczęła obowiązywać już od 26 lutego 2022 r. (to jest od dnia jej ogłoszenia. Pierwsze zmiany w słowackim prawie związane z wojną na Ukrainie zostały wprowadzone przede wszystkim w ustawach o ochronie ludności, azylu i cyberbezpieczeństwie. Powołano również tzw. fundusz wzajemnej pomocy (fond vzájomnej pomoci) oraz już w dniu 25 lutego 2022 r. słowacki rząd zatwierdził finansowanie działań Ministerstwa Spraw Wewnętrznych niezbędnych do wzmocnienia infrastruktury informatycznej na granicy zewnętrznej z Ukrainą oraz uzupełnienia infrastruktury ośrodków azylowych Urzędu Migracyjnego (financovanie opatrení ministerstva vnútra nevyhnutných pre posilnenie IT infraštruktúry na vonkajšej hranici s Ukrajinou a dobudovanie infraštruktúry azylových zariadení migračného úradu) w wysokości 13 mln euro.

Warto zauważyć, że słowackie działania prawodawcze, ukierunkowane na szeroko rozumianą pomoc ukraińskim uchodźcom, były przeprowadzane w środowisku in genere znacznie bardziej przychylnym Rosji, niż np. w Polsce, czy nawet w Czechach. Poza tym należy mieć na względzie, że zmiany w prawie Słowacji, analogicznie (oczywiście z uwzględnieniem różnopoziomowych różnic), jak to miało miejsce w przypadku innych państw europejskich, ukierunkowane były nie tylko na ułatwienie prowadzenia działalności humanitarnej, ale też na zabezpieczenie granic państwa i generalnie na zapewnienie bezpieczeństwa państwa i jego obywateli.

Omawiając tytułowe zagadnienie należy mieć również na względzie podział kompetencji w obszarze migracji między Unie Europejską i jej poszczególne państwa członkowskie. Wpływ na status obywateli Ukrainy w Słowacji mają również słowackie zobowiązania międzynarodowe (przekraczające relacje wspólnotowe w ramach Unii Europejskiej). Niemniej jednak zarówno prawo międzynarodowe publiczne, jak i prawo unijne (prawo UE) nie będą głównym punktem odniesienia niniejszego opracowania.

Czytaj całość: