Globalne zwierciadło wojny: chińska technologia, amerykańska strategia i nowa geopolityka konfliktu w Ukrainie

Wojna w Ukrainie stanowi jedno z najpoważniejszych naruszeń powojennego ładu międzynarodowego opartego na zasadach prawa międzynarodowego, w szczególności na zakazie użycia siły, poszanowaniu suwerenności państw oraz nienaruszalności granic. Pełnoskalowa agresja Federacji Rosyjskiej, rozpoczęta w lutym 2022 roku, nie tylko doprowadziła do masowych zbrodni przeciwko ludności cywilnej i zniszczenia infrastruktury państwowej, lecz także wystawiła na próbę skuteczność istniejących mechanizmów odpowiedzialności prawnej oraz zdolność wspólnoty międzynarodowej do ich egzekwowania.

Wraz z przedłużaniem się konfliktu wojna przestała mieć wyłącznie charakter bilateralny. Stała się procesem wielowymiarowym, w którym działania militarne są nierozerwalnie powiązane z decyzjami politycznymi, gospodarczymi i technologicznymi podejmowanymi poza obszarem bezpośrednich działań zbrojnych. Rosyjska agresja funkcjonuje dziś w szerszym kontekście globalnym, w którym istotną rolę odgrywają państwa trzecie, zarówno poprzez pośrednie wsparcie zdolności wojennych agresora, jak i poprzez kształtowanie narracji dotyczących dopuszczalnych sposobów zakończenia konfliktu.

W tym sensie wojna w Ukrainie ujawnia napięcie pomiędzy porządkiem normatywnym prawa międzynarodowego a praktyką polityki mocarstw. Z jednej strony obserwujemy systematyczne podważanie reżimu sankcyjnego oraz obchodzenie ograniczeń nałożonych na państwo agresora przy wykorzystaniu instrumentów gospodarczych i technologicznych. Z drugiej strony pojawiają się koncepcje zakończenia wojny, które akcentują pragmatyzm polityczny i stabilizację geopolityczną, często kosztem jednoznacznego rozliczenia naruszeń prawa międzynarodowego i odpowiedzialności sprawców.

Taka dynamika rodzi fundamentalne pytania o przyszłość międzynarodowego systemu odpowiedzialności za agresję. Dotyczą one zarówno zakresu odpowiedzialności państw wspierających agresora pośrednio, jak i granic dopuszczalnego kompromisu politycznego w sytuacji trwającego naruszenia norm bezwzględnie obowiązujących. Analiza wojny w Ukrainie nie może być zatem ograniczona wyłącznie do jej wymiaru militarnego lub dyplomatycznego. Musi uwzględniać konsekwencje prawne działań podejmowanych przez aktorów międzynarodowych oraz ich wpływ na trwałość zasad, które dotąd stanowiły fundament bezpieczeństwa w Europie i poza nią.

Czytaj całość