Zbrodnia przeciwko ludzkości jako jedna z najpoważniejszych zbrodni prawa międzynarodowego

Zgodnie z międzynarodowym prawem zwyczajowym zbrodnia przeciwko ludzkości obok zbrodni ludobójstwa oraz zbrodni wojennych stanowi jedną z najpoważniejszych zbrodni prawa międzynarodowego, której zakaz osiągnął charakter normy ius cogens, a zatem nie może istnieć żadna inna norma, która uchyliłaby zakaz popełniania zbrodni przeciwko ludzkości, przekształcając go w normę bezwzględnie obowiązującą.

Zbrodnie przeciwko ludzkości są popełnianie nie tylko podczas największych konfliktów zbrojnych, ale również w czasie pokoju. Osoby skazane lub osoby, wobec których postępowania karne toczą się przed międzynarodowymi trybunałami karnymi bądź sądami krajowymi, dokonywały zbrodni przeciwko ludzkości między innymi w czasie rządów junty wojskowej w państwach Ameryki Środkowej i Łacińskiej – Gwatemali, Limie, Chile, Urugwaju oraz Argentynie, a także podczas największych czystek etnicznych lub konfliktów zbrojnych w takich państwach jak Kambodża, Timor Wschodni, Sierra Leone, Demokratyczna Republika Konga, Sudan, Rwanda oraz w państwach wchodzących w skład byłej Jugosławii. Niestety wydarzenia od 2014 roku mające miejsce na terytorium Ukrainy, a w szczególności rozpoczęcie nowego, oficjalnego etapu rosyjskiej agresji zbrojnej na Ukrainę, czyli pełnoskalowej inwazji zbrojnej sprawia, że Ukraina mierzy się z największą niesprowokowaną i otwarcie wypowiedzianą (bez względu na argumenty w ramach propagandy państwa agresora) agresją zbroją na kontynencie europejskim od II wojny światowej.

Powaga oraz skala czynów popełnianych na terytorium Ukrainy od 24 lutego 2022 r. przez żołnierzy armii rosyjskiej sprawiła, że społeczność międzynarodowa była zmuszona zareagować, a Międzynarodowy Trybunał Karny w Hadze (dalej – MTK), jedyny posiadający w chwili obecnej jurysdykcję wobec czynów popełnionych od 24 lutego 2024 r. na terytorium Ukrainy, był zmuszony podjąć konkretne działania. Niniejsza ekspertyza ma na celu przedstawienie definicji zbrodni przeciwko ludzkości, czyli analizę poszczególnych elementów mens rea oraz actus reus, na przykładzie wybranego orzecznictwa trybunału międzynarodowego. Z uwagi na fakt, że jedynie Międzynarodowy Trybunał Karny dla byłej

Jugosławii (dalej – MTKJ) posiadał jurysdykcję wyłącznie wobec wydarzeń, które miały miejsce w ramach konfliktu zbrojnego, który w wybranych etapach miał charakter konfliktu międzynarodowego. Oczywiście konflikt zbrojny na terytorium byłej Jugosławii nie powstał w wyniku otwartej i niesprowokowanej agresji zbrojnej, niemniej elementy mens rea zbrodni przeciwko ludzkości popełnianych na terytorium byłej Jugosławii są co do zasady zbliżone do tych, które można wyróżnić w ramach zbrodni przeciwko ludzkości popełnianych przez żołnierzy armii rosyjskiej na terytorium Ukrainy.

Czytaj więcej