Rosyjska operacja psychologiczna wymierzona w ukraińskie morale i poparcie Zachodu dla dalszej pomocy militarnej

Wojnie konwencjonalnej na Ukrainie towarzyszy intensywna i wielopłaszczyznowa kampania dezinformacyjna prowadzona w ostatnich miesiącach przez Federację Rosyjską przeciwko temu krajowi i jego sojusznikom. Głównym celem tej kampanii jest złamanie ukraińskiego morale, zniechęcenie zachodnich państw do kontynuowania pomocy wojskowej oraz wykreowanie wśród międzynarodowej opinii publicznej przeświadczenia, że dalsze wsparcie dla Ukrainy tylko przedłuża konflikt i zwiększa bilans ofiar. Aby zrozumieć, jak wieloznaczne i zarazem niebezpieczne są podobne działania, warto najpierw przyjrzeć się charakterowi tzw. operacji (wojny) psychologicznej, a następnie przeanalizować, w jaki sposób Rosja realizuje tę koncepcję na przykładzie trwającej agresji na Ukrainę.

Czym jest operacja psychologiczna?

Jak zauważa Marcin Olechowski w artykule „Wojna psychologiczna – próba zdefiniowania pojęcia”, operacje psychologiczne (PSYOPS) stanowią jedną z podstawowych form prowadzenia szeroko pojętej wojny informacyjnej i najogólniej można je określić jako zespół działań ukierunkowanych na kształtowanie określonych postaw, opinii oraz zachowań wybranych grup społecznych, w tym żołnierzy i ludności cywilnej, zgodnie z interesami podmiotu prowadzącego operację. Prowadzący operacje psychologiczne korzystają z całego arsenału środków: przekazu medialnego, perswazji politycznej, dyplomacji publicznej, manipulacji faktami, dezinformacji, a niekiedy nawet gróźb lub szantażu polityczno-gospodarczego.

Tradycja operacji psychologicznych sięga dawnych epok: często przywołuje się myśl starożytnego stratega Sun Zi, według którego celem wojny powinna być kontrola nad wolą i umysłami przeciwnika. Jednak dopiero rozwój środków masowego przekazu w XIX i XX wieku umożliwił szerokie i planowe wykorzystywanie przekazu informacyjnego w celu oddziaływania na postawy wielkich zbiorowości. Na szczególne nasilenie „psychologizacji” konfliktów wpłynęły doświadczenia propagandowe I i II wojny światowej, a także Zimna Wojna i wzajemne „operacje specjalne” prowadzone przez USA i ZSRR. Od tamtego czasu państwa rozbudowują zasoby i struktury specjalizujące się w walce informacyjno-psychologicznej, czego dobrym przykładem może być rosyjska „koncepcja działalności w przestrzeni informacyjnej”, zakładająca pełną koordynację działań psychologicznych, elektronicznych i dyplomatycznych.

Czytaj więcej