5 October. Ukraine struck at entrenched corruption: the arrest of officials in Khmelnytskyi Oblast, in whose possession more than USD 5 million in cash originating from the illicit trade in military exemptions was discovered, starkly illustrated the scale of the challenges facing the state amid a protracted mobilisation.

Analyses released by the Institute for the Study of War (ISW) at the beginning of the month shed light on the staggering price the Kremlin has paid for its advances in Donbas. Since October 2023, Russia has lost in this area the equivalent of five armoured divisions—more than 500 tanks. Despite these losses, Putin’s war machine showed no signs of slowing.

On 8 October, the commander of Ukraine’s 72nd Brigade disclosed that in the final phase of the fighting for Vuhledar the Russians enjoyed a manpower advantage of 9:1. At the same time, Ukraine carried the war deep into Russian territory, striking at the very foundations of Russia’s air campaign.

On the night of 9 October, Neptune missiles and SBU drones hit a storage base in Krasnodar Krai where approximately 400 Shahed drones were kept. A simultaneous strike on the 67th GRAU arsenal in Bryansk Oblast triggered massive detonations of North Korean ammunition, which Russia has been using to patch its own shortages.

The situation, however, deteriorated in Kursk Oblast. On 10 October, Russian forces committed substantial formations—approximately 50,000 troops—breaching the Ukrainian defensive line along a 5-kilometre sector. Tragic reports of the execution of nine Ukrainian drone operators who had surrendered after exhausting their ammunition once again confirmed the brutalisation of the conflict and the systematic violations of the Geneva Conventions by Russian forces.

Mid-October 2024 brought a sharp escalation in the involvement of external actors in the conflict and an intensification of the brutality of urban combat. While in eastern Ukraine the front line was reduced to what observers described as a “desert planet,” over Europe loomed the spectre of a direct NATO–Russia confrontation within the coming years.

On 12 October, reports emerged that a Russian Su-34 bomber had been shot down by a Ukrainian F-16. The aircraft was operating approximately 50 km behind the front line and was preparing to release glide bombs. This marked the first confirmed engagement in which a Western-supplied fighter eliminated such an advanced Russian platform, constituting a psychological breakthrough in the struggle for air superiority.

On 14 October, it was reported that Russian forces had begun using Starlink terminals on a mass scale, acquired via third countries (e.g. the United Arab Emirates). This eroded one of Ukraine’s key technological advantages in communications and drone control and had a direct impact on the fall of Vuhledar. Concurrently, the Pentagon publicly declined to deploy the THAAD system in Ukraine—analogous to its role in protecting Israel—citing “different commitments and regions.” The decision triggered a wave of disappointment in Kyiv, compounded by pressure from the U.S. Congress to lower Ukraine’s conscription age to 18.

The second half of October opened with an intensification of Russian operations in the east. The Russian Ministry of Defence announced the capture of Krasnyi Yar near Pokrovsk and the strategically positioned Nevske in Luhansk Oblast. Simultaneously, on the Kupiansk axis the situation became critical after Russian forces cut the Kupiansk–Borova highway near Kruhlakivka. This move shattered the Ukrainian bridgehead on the eastern bank of the Oskil River and severely complicated logistics reliant on a damaged bridge along the Chuhuiv–Svatove route. Ukraine responded, however, with a successful strike in northern Kharkiv Oblast, where military intelligence recaptured 400 hectares of forest near Lyptsi, destroying three enemy motorised rifle battalions. In the political sphere, President Volodymyr Zelenskyy formally presented the “Victory Plan” to the Verkhovna Rada, envisaging, inter alia, an invitation to NATO and the transfer of hostilities onto the aggressor’s territory—proposals that elicited a cautious response from NATO Secretary General Mark Rutte.

18 October brought confirmation of the presence of 11,000 North Korean soldiers at training grounds in Russia’s Far East, with the first contingent of 2,600 reportedly earmarked for deployment to Kursk Oblast. In the rear of the front line, in occupied Luhansk, Major Dmitry Pervukha, an officer of Russian military intelligence, was killed in a car explosion—part of a series of Ukrainian targeted operations against individuals responsible for war crimes. That evening, the 58th prisoner exchange was announced, enabling 95 Ukrainian defenders, including soldiers from Azovstal, to return home.

Illustrative photo generated by AI

Analizy ISW z początku miesiąca rzuciły światło na przerażającą cenę, jaką Kreml płaci za postępy w Donbasie. Od października 2023 roku Rosja straciła w tym rejonie równowartość pięciu dywizji pancernych (ponad 500 czołgów). Mimo to, machina wojenna Putina nie zwalniała.  8 października dowódca 72. Brygady ujawnił, że w końcowej fazie walk o Wuhłedar przewaga Rosjan w ludziach wynosiła 9:1. Ukraina natomiast przeniosła wojnę głęboko na terytorium Rosji, uderzając w same fundamenty jej kampanii powietrznej. W nocy na 9 października, pociski Neptun i drony SBU trafiły w bazę magazynową w Kraju Krasnodarskim, gdzie przechowywano ok. 400 dronów Shahed. Jednoczesne uderzenie w 67. arsenał GRAU w obwodzie briańskim doprowadziło do potężnych detonacji północnokoreańskiej amunicji, którą Rosja usiłuje łatać własne deficyty.

Sytuacja skomplikowała się jednak w obwodzie kurskim. 10 października Rosjanie rzucili do walki znaczne siły (ok. 50 tys. żołnierzy), przełamując ukraińską linię obrony na odcinku 5 km. Tragiczne doniesienia o egzekucji dziewięciu ukraińskich operatorów dronów, którzy poddali się po wyczerpaniu amunicji, po raz kolejny potwierdziły brutalizację konfliktu i systematyczne łamanie konwencji genewskich przez siły rosyjskie.

Połowa października 2024 roku przyniosła drastyczną eskalację zaangażowania zewnętrznych aktorów w konflikt oraz brutalizację walk miejskich. Podczas gdy na wschodzie Ukrainy linia frontu zamieniła się w „pustynną planetę”, nad Europą zawisło widmo bezpośredniego starcia NATO z Rosją w perspektywie najbliższych lat.

12 października pojawiły się doniesienia o zestrzeleniu rosyjskiego bombowca Su-34 przez ukraiński F-16. Samolot operował ok. 50 km za linią frontu, planując zrzut bomb szybujących. To pierwsze potwierdzone starcie, w którym zachodni myśliwiec wyeliminował tak zaawansowaną rosyjską maszynę, co stanowi psychologiczny przełom w walce o panowanie w powietrzu.

14 października podano informację, że Rosjanie masowo zaczęli używać terminali Starlink, pozyskiwanych przez kraje trzecie (np. ZEA). To zniwelowało jedną z kluczowych przewag technologicznych Ukrainy w zakresie łączności i kierowania dronami, co miało bezpośredni wpływ na upadek Wuhłedaru. Jednocześnie Pentagon publicznie odmówił rozmieszczenia systemu THAAD na Ukrainie (analogicznie do ochrony Izraela), argumentując to „różnymi zobowiązaniami i regionami”. Decyzja ta wywołała falę rozczarowania w Kijowie, potęgowaną przez presję Kongresu USA na obniżenie wieku poborowego na Ukrainie do 18 lat.

Druga połowa października rozpoczęła się od intensyfikacji rosyjskich działań na wschodzie, gdzie Ministerstwo Obrony Rosji ogłosiło zajęcie Krasnego Jaru pod Pokrowskiem oraz strategicznie położonego Newśkego w obwodzie ługańskim. Równolegle na kierunku kupiańskim sytuacja stała się krytyczna po tym, jak Rosjanie przecięli autostradę Kupiańsk–Borowa w rejonie Kruhlakiwki, co doprowadziło do rozbicia ukraińskiego przyczółka na wschodnim brzegu rzeki Oskoł i poważnie skomplikowało logistykę opartą na uszkodzonym moście w ciągu trasy Czuhujew–Swatowe. Ukraina odpowiedziała jednak skutecznym uderzeniem na północy obwodu charkowskiego, gdzie wywiad wojskowy odzyskał 400 hektarów lasu pod Łypciami, rozbijając przy tym trzy bataliony strzelców zmotoryzowanych przeciwnika. W sferze politycznej prezydent Wołodymyr Zełenski oficjalnie zaprezentował w Radzie Najwyższej „Plan Zwycięstwa”, zakładający m.in. zaproszenie do NATO oraz przeniesienie działań wojennych na terytorium agresora, co spotkało się z ostrożną reakcją Sekretarza Generalnego NATO Marka Rutte. 

18 października przyniósł potwierdzenie obecności 11 tysięcy północnokoreańskich żołnierzy na poligonach Dalekiego Wschodu Rosji, z których pierwsza grupa 2600 osób miała zostać skierowana do obwodu kurskiego. Na zapleczu frontu w okupowanym Ługańsku w wyniku eksplozji samochodu zginął major Dmitrij Pierwucha, oficer rosyjskiego wywiadu, co wpisało się w serię ukraińskich operacji likwidacyjnych wymierzonych w osoby odpowiedzialne za zbrodnie wojenne. Wieczorem ogłoszono 58. wymianę jeńców, dzięki której do domów wróciło 95 ukraińskich obrońców, w tym żołnierze z Azowstalu.

Fot. poglądowe/wygenerowane SI